به گزارش پایگاه تخصصی مسجد، حمّوده پاشا، مسجد و مقبره اى در شهر تونس متعلق به قرن یازدهم است. این بنا به جامع المرادى نیز معروف است. حموده پاشا از فرمانروایان سلسله باى هاى مرادى در 1066 دستور ساخت این مسجد را داد و معمارى به نام محمد، از اهالى قرطبه، آن را بنا کرد و در رمضان همان سال اولین نماز جمعه در آنجا برگزار گردید.
مسجد حموده پاشا در دوره هاى گوناگون، خطبا و امامان جمعه و مدّرسان معروفى داشته است. این مسجد شعبه اى از مسجد جامع زیتونه، با نام شعبه مرادى، و محل قرائت و تعلیم حدیث بود و طلاب حنفى مذهب در آنجا در سطح مقدماتى تا عالى تحصیل مى کردند.
مسجد حموده پاشا به دلیل واقع بودن در کنار بازارها و محله هاى شلوغ شهر، از گذشته تاکنون مرکزى براى برگزارى مراسم مذهبى و جشن و شادمانى، از جمله عقد و نکاح، بوده است.
بناى مسجد که از سنگ است، تقریبا مستطیل شکل و دارای شبستانی در جنوب غربی و یک صحن باریک در اطراف شبستان و یک صحن بزرگتر در مرکز است و سه ورودى به طرف حیاط دارد. این ورودی ها چند پله از سطح خیابان بالاترند. ورودى اصلى در شمال غربى، مشرف به خیابان است. ایوان بلند بنا هم باعث گرمى شبستان مى شود و هم بر حیاط مسجد سایه مى اندازد.
شبستان مسجد، با طول 26 متر و عرض 16 متر، به جز جانب قبله، از سه طرف با صحنى باریک احاطه شده است. شبستان هفت ورودى دارد که ورودى مرکزى آن، با طاق مرمرین سیاه و سفید که درون اشکال شش ضلعى کار شده است، نماى زیبایى دارد.
شبستان هفت فرش انداز طولى و پنج فرش انداز عرضى دارد. طاق مرکزى فرش انداز طولى، که به محراب منتهى مى شود، گهواره اى و بقیه طاق ها ضربى است. این طاق ها روى 24 ستون مرمرین، با سرستون هاى داراى نقوش برجسته هلالى، قرار گرفته اند.
در وسط دیوار قبله، محرابى عریض با طاق نعل اسبى از سنگ هاى مرمر سیاه و سفید تعبیه شده که بر ستون هاى مرمرین سیاه با سرستون هاى طلا پوش قرار گرفته است. نماى محراب با سنگ هاى مرمرین رنگى به صورت رگه رگه پوشیده شده و پیرامون آن با گچ برى، نقوش هندسى متنوعى ایجاد شده است. این شیوه گچ برى در دیگر قسمت هاى بنا نیز مشاهده مى شود.
منبر مسجد از سنگ مرمر سفید ساخته شده و با مرمر سیاه، لبه هاى آن برجسته شده است. گنبد با ساقه چهارگوش، بر روى محراب نیز قرار گرفته و مناره بلند هشت ضلعى در گوشه غربى حیاط اصلى واقع است. مقبره حمّوده پاشا اتاقى مربع شکل با مساحت تقریبى 36 مترمربع، در گوشه جنوبى حیاط ساخته شده است. بام مخروطى مقبره از سنگ ساخته شده و دو سوم آن با کاشى سبز پوشیده است.
ورودى طاقدار مقبره با سنگهاى مرمر سیاه و سفید و نقوش هندسى تزئین شده و چند کتیبه در نماى خارجى بنا، به زبان ترکى و عربى در مدح متوفى و تاریخ ساخت مقبره، تعبیه شده است.
دراین مقبره علاوه بر حموده پاشا، افراد دیگرى از خاندان او مدفون اند. مناره هشت ضلعى بنا با گلدسته زیبایش، به سبک ترکى است. بعضى خصوصیات بنا ــ چون تالار ستون دار، بام مخروطى مقبره و مناره ــ ادامه سنّت مساجد ستون دار سنگى تونس و تحت تأثیر مسجد مجاورش است که یوسف داى در 1035 بنا کرده است. ویژگیهاى تزئینى، همانند سرستون ها و پوشش رنگین پیرامون محراب، شبیه هنر ایتالیایى است که با ذوق تونسى درهم آمیخته است.